Seboreik dermatit, ciltteki yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde sarımsı kabuklanma, pullanma ve kızarıklık ile seyreden kronik, inflamatuar bir cilt durumudur. Cilt florasında doğal olarak bulunan Malassezia mayasının aşırı çoğalması ve cildin bu duruma karşı inflamatuar bir tepki vermesi seboreik dermatitin temel nedenini oluşturur. Bulaşıcı olmayan bu tablo, dönem dönem alevlenip sakinleşerek ilerler ve cildin yapısına uygun dermokozmetik bir bakım rutiniyle rahatlıkla kontrol altında tutulabilir. (1) Siz de “Seboreik dermatit nedir?” diye merak ediyor ve seboreik dermatitin belirtileri, yönetimi gibi konularda bilgi edinmek istiyorsanız bu yazımızı okumaya devam edebilirsiniz.
Seboreik dermatit belirtileri yaş grubuna göre değişebilir. Ancak genel olarak klasik cilt kuruluğundan farklı olarak cildin yağlı görünmesi ve kepek benzeri sarımsı pullanmalarla kendini belli eder. Cildin ürettiği fazla sebum, maya mantarlarının çoğalması için uygun bir zemin hazırladığından belirtiler genellikle yağ bezlerinin aktif olduğu alanlarda ortaya çıkar. Yoğun kaşıntı hissine neden olabildiğinden yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir. (2)
Saçlı deri, yağ bezlerinin en yoğun olduğu bölgelerin başında gelir. Bu bölgede görülen seboreik dermatit saç diplerinde, saç çizgisi boyunca, yapışkan, sarımtırak ve yağlı kepeklenmeler şeklinde gözlemlenebilir. Omuzlara dökülen klasik kuru kepeğin aksine bu pullanmalar, saç tellerine ya da saç derisine yapışma eğilimindedir. Özellikle koyu renkli kıyafetler giyildiğinde belirginleşen döküntüler, kaşınma refleksiyle birlikte kafa derisinde hassasiyete ve hafif sızıntılara yol açabilir. (1)(3)
Yüzde seboreik dermatit özellikle burun kenarları, kaşların arası ve çene gibi T bölgesinde yoğunlaşabilir. Ciltte belirgin bir kızarıklık, gerginlik ve ince pullanmalar yaratarak günlük görünümü ve cilt konforunu doğrudan etkileyebilir. Erkeklerde sakal ve bıyık altındaki deride de sıklıkla saklanan bu durum, tıraş sonrasında yanma hissini artırabilir. Kadınlarda ise makyaj yapıldığında fondötenin pütürlü durmasına neden olan yüzey eşitsizliği, cildin nemsiz kalmasından ziyade florasındaki dengesizlikten kaynaklanır. (3)
Sadece saç ve yüzle sınırlı kalmayan bu durum göğüs ortası, kulakların arkası ve iç kıvrımları gibi sebum üretiminin aktif olduğu diğer alanlarda da kızarıklık, pullanma, yanma ve hassasiyet hissiyle kendini gösterebilir. Gözlük kullanan kişilerde, gözlük sapının kulak arkasına temas ettiği noktalarda sürtünmeye bağlı olarak tahriş daha da belirginleşebilir. Spor veya fiziksel aktivite sonrası göğüs bölgesinde biriken ter ise bu alanlardaki kaşıntı döngüsünü hızlandırır. (4)
Toplumda oldukça yaygın olan seboreik dermatit, henüz bebeklik döneminde dahi yaygın olarak görülür. Bu dönemde sıklıkla saç derisi ve kaşlar gibi bölgeleri etkileyen bu durum halk arasında konak olarak adlandırılır. (5) Yetişkinlikte ise genellikle 30 ile 60 yaş arasındaki bireylerde ve androjen hormonlarının sebum üretimini desteklemesi nedeniyle erkeklerde kadınlara kıyasla daha sık ortaya çıkar. Bununla birlikte, yoğun çalışma temposu altında olan, bağışıklık sistemi yorulan veya kronik stres yaşayan yetişkinlerde de seboreik dermatitin aniden ortaya çıkması mümkündür. Genetik olarak yağlı cilt tipine yatkın bireyler, bu cilt dengesizliğini yaşamaya eğilimli olabilir. (1)(2)
Seboreik Dermatit En Çok Hangi Bölgelerde Görülür?
Ciltteki sebum aktivitesine paralel bir yerleşim gösteren seboreik dermatit tablosu en sık saçlı deri, yüz, özellikle burun kıvrımları, kaşlar, çene, kulak arkası, göğüs ortası ve bazen de sırtın üst kısımları gibi cildin daha fazla sebum ürettiği bölgelerde gözlemlenir. Ter bezlerinin ve yağ bezlerinin birlikte aktif çalıştığı bu spesifik lokasyonlar, maya mantarlarının beslenmesi için en uygun ortamı oluşturur. Bu nedenle kollar veya bacaklar gibi sebum üretiminin düşük olduğu vücut bölgelerinde seboreik dermatit belirtilerine neredeyse hiç rastlanmaz. (6)
Seboreik Dermatit Alevlenmelerini Tetikleyen Etkenler
Uzmanların “Seboreik dermatit neden olur?” sorusuna verdiği yanıt, tek bir nedenden ziyade bağışıklık sistemini ve cilt florasını etkileyen birçok faktörün bir araya gelmesi şeklindedir. Seboreik dermatite neden olan ve genel olarak alevlenmeleri tetikleyen etkenler arasında şunlar yer alır: (1)
- Fiziksel ya da psikolojik stresin kortizol seviyelerini artırarak sebum dengesini bozması,
- Soğuk, nemsiz havalar ve sert mevsim geçişleri,
- Ciltteki Malassezia adlı doğal mayanın aşırı çoğalması,
- Cilt bariyerini zayıflatan sert ve parfümlü kozmetik ürünlerin kullanımı,
- Hormonal değişimler ve bağışıklık sisteminin dönemsel olarak zayıflaması.
Yaş Gruplarına ve Bölgelere Göre Seboreik Dermatit
Bebeklik döneminde saç derisinde kalın, sarı kabuklar halinde ortaya çıkan ve halk arasında konak olarak adlandırılan bu durum genellikle birkaç ay içinde kendiliğinden geriler. Doğru bakım ürünlerinin kullanımı bu süreci daha da kısaltabilir. Ergenlik ve yetişkinlik döneminde başlayan vakalar ise genellikle daha kronik bir seyir izler ve dönemsel alevlenmelerle cildin düzenli bakım ihtiyacını artırır. Ancak doğru bakım ürünleriyle izlenecek düzenli bir rutin, sürecin yönetimine büyük bir katkı sağlayabilir. (4)(5)(7)
Seboreik Dermatit ve Egzama Aynı mı?
Egzama genel bir terim olup birçok alt türü barındırır. Seboreik dermatit, egzamanın spesifik bir alt türüdür ancak atopik dermatit gibi kuru cilt kaynaklı değildir. Yağlı cilt ve maya dengesizliğinden kaynaklı bir durumdur. Ciltteki reaksiyonların şiddetli görünümü sebebiyle akıllara gelen “Seboreik dermatit bulaşıcı mı?” sorusunun cevabı ise hayırdır. Bulaşıcı bir durum olmayan seboreik dermatitin temas yoluyla başka birine geçmesi mümkün değildir. (8)(9)
Seboreik Dermatit ile Mücadelede Günlük Bakım Rutini
Yağlı ve pullanmaya eğilimli ciltlerin günlük bakımında, cilt florasını dengeleyen ve kızarıklığı yatıştıran özel dermokozmetik ürünler kullanmak gerekir. Temizlik adımında, cildin koruyucu yapısına zarar vermeden fazla sebumu ve pullanmayı arındıran Sensibio DS+ Foaming Gel tercih edilebilir. Temizlenmiş cilde, dış etkenlere karşı hassasiyeti azaltmaya ve cildi yatıştırmaya yardımcı olan Sensibio Defensive Serum uygulayarak bariyer desteklenebilir. Nemlendirme aşamasında, yağlı kabuklanmaları hedef alan ve cildi yatıştıran Sensibio DS+ Cream kullanılarak kızarıklık hissinin azaltılması hedeflenmelidir. Son olarak, hassaslaşan cildi UV ışınlarının tahriş edici etkisinden korumak için günlük rutine Photoderm Xdefense Ultra Fluid SPF50 dahil edilerek cilt kalkanı güçlendirilebilir.
Sensibio DS+ Foaming Gel
Yağlı ciltten doğan rahatsızlık hissi artan ve yağlı pullanma problemi yaşayan hassas ciltler için arındırıcı temizleme jeli
Kızarıklık ve pullanmaya eğilimli hassas cilt
Nodé DS+ Shampoo
Tekrarlayan yağlı pullanma sorununa karşı deterjan içermeyen şampuan
Kepekli ve Pullu Saç Derisi
Sensibio Defensive Serum
Hassas ve hassaslaşabilen cildi erken yaşlanmaya ve dış etkenlere karşı koruyan antioksidan etkili yatıştırıcı ve nemlendirici bakım serumu
Yaşlanma Karşıtı
Sensibio DS+ Cream
Yağlı cilt nedeniyle rahatsızlık hissi, kızarık görünüm, pullanma ve aşırı yağlanma problemi yaşayan hassas ciltler için bakım kremi
Kızarıklık ve pullanmaya eğilimli hassas cilt
Seboreik Dermatit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Seboreik dermatit tedavi edilmezse ne olur?
Klinik veya medikal bir destek alınmadığında, cilt yüzeyindeki kaşıntı ve kabuklanma artarak bariyerin zayıflamasına yol açar; cildin sürekli kaşınması mikro yırtıklara neden olarak fırsatçı bakterilerin ikincil enfeksiyonlar oluşturmasına zemin hazırlayabilir. (10)
Seboreik dermatit kaç günde geçer?
Genellikle kronik bir seyir izleyen seboreik dermatitte tamamen geçme gibi bir durumdan ziyade alevlenme ataklarının süresi değerlendirilir. Doğru bir bakım rutini uygulandığı takdirde ataklar birkaç hafta içinde yatışma eğilimi gösterir. (9)
Seboreik dermatit olduğumu nasıl anlarım?
Normal cilt kuruluğundan farklı olarak, kızarık bir zemin üzerinde sarımsı, yağlı ve yapışkan pullanmalar görüyorsanız ve bu durum özellikle burun kenarları, kaş ortası ya da saç diplerinde yoğunlaşıyorsa, bu tablo bariyer dengesizliğine işaret eder. (9)
Seboreik dermatit hangi aylarda artar?
Soğuk ve kuru havanın ciltteki nemi hızla buharlaştırdığı kış ayları ile erken ilkbahar dönemlerinde çevresel stresin artmasına bağlı olarak belirtiler belirgin şekilde şiddetlenebilir. (7)(11)
Seboreik dermatite hangi krem iyi gelir?
Seboreik dermatit krem, şampuan ve serum gibi bazı bakım uygun içerikli bakım ürünleri kullanılarak semptomatik olarak rahatlatılabilen ve yönetilebilen bir durumdur. Etkilenen bölgelerde kızarıklığı yatıştıran, cildin sebum dengesini düzenleyen ve Malassezia mayasının yayılımını kontrol altında tutmaya yardımcı ürünler tercih edilebilir. (4)
Seboreik dermatit vücuda yayılır mı?
Seboreik dermatit bir enfeksiyon hastalığı olmadığı için vücuda mikrobik olarak yayılmaz ve kişiden kişiye bulaşmaz. Ancak önlem alınmadığında ve stres tetikleyicileri devam ettiğinde, sadece yağ bezlerinin aktif olduğu göğüs ortası ve sırt gibi diğer bölgelerde de yeni lezyonlar belirebilir. (9)
Seboreik dermatit en hızlı nasıl geçer?
“Seboreik dermatit nasıl geçer?” sorusuna yanıt arayan kişiler için, cildin florasını bozan tetikleyicilerden uzak durmak ve günlük temizlik ile nemlendirme alışkanlıklarını disiplinli bir şekilde sürdürmek önerilebilir. Düzenli bir bakım rutini de uygulandığı takdirde seboreik dermatit belirtileri büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. (10)
Kaynakça:
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/seborrheic-dermatitis/symptoms-causes/syc-20352710
- https://www.aad.org/public/diseases/a-z/seborrheic-dermatitis-symptoms
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/319113
- https://nationaleczema.org/eczema/types-of-eczema/seborrheic-dermatitis/
- https://kidshealth.org/en/parents/cradle-cap.html
- https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/seborrheic-dermatitis
- https://www.aad.org/public/diseases/a-z/seborrheic-dermatitis-overview
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/seborrheic-dermatitis-vs-eczema
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14403-seborrheic-dermatitis
- https://www.healthline.com/health/skin/seborrheic-dermatitis
- https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/seborrheic-dermatitis-medref