Egzama Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Egzama, cildin aşırı kuru, kaşıntılı, iltihaplı ve tahriş olmuş bir durumudur. Belirtileri, nedenleri ve tedavi yollarını Bioderma ile keşfedin!

Egzama, en yaygın görülen formuyla atopik dermatit, kronik ve iltihaplı bir cilt hastalığıdır. Yoğun kaşıntı, kızarıklık, kuruluk ve ciltte pullanma ile karakterize bir durumdur. Egzama, cilt bariyerinin zayıflaması sonucu çevresel etkenlere karşı hassasiyetin artmasıyla ortaya çıkar ve genellikle alevlenme dönemleri ile seyreder. Tedavi ve doğru cilt bakımı ile belirtiler azaltılabilir ve alevlenme dönemlerinde görülebilecek şikayetler minimize edilebilir.

Egzama (Atopik Dermatit) Yaygın Türleri ve Özellikleri

Egzama; sadece atopik dermatit değildir. Farklı tetikleyicilerle ve belirtilerle ortaya çıkan çeşitli türlere sahiptir. Yaygın egzama türleri şu şekildedir:

Atopik Dermatit: Egzamanın en yaygın ve kronik türüdür. Genellikle çocuklukta başlar ve astım, saman nezlesi gibi alerjik durumlarla ilişkili olabilir.
Kontakt Dermatit: Cildin tahriş edici bir madde veya alerjen ile doğrudan teması sonucu oluşur.
Dizhidrotik Dermatit: Ellerde ve ayaklarda şiddetli kaşıntı ve sıvı dolu küçük kabarcıklarla kendini gösterir.
Nummular (Diskoid) Egzama: Vücutta madeni para benzeri, kaşıntılı ve yuvarlak lezyonlarla karakterizedir.

Egzamanın gelişiminde, genetik ve çevresel faktörler bir arada rol oynar. Hastalığın kesin bir nedeni olmamakla birlikte temel sorun cildin koruyucu bariyerinin bozulmasıdır.

Egzamaya Yol Açan Temel Risk Faktörleri

Egzamanın kesin nedeni her zaman kesin olarak belirlenemese de bu duruma neden olabileceği düşünülen temel risk faktörlerinden söz etmek mümkündür. Temel risk faktörlerinden ilki, genetik yatkınlıktır. Ailede egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü olması riski önemli ölçüde artırır. Bu durumun nedeni olan filaggrin adlı bir proteinin genetik varyasyonu, cildin nem tutma ve dış etkenlere karşı korunma yeteneğini zayıflatır. Böylelikle egzama sorunu görülebilir. Ailesel yatkınlığa ek olarak cilt bariyerindeki zayıflamanın bağışıklık sistemine ilişkin fonksiyon bozuklukları ile de ilişkili olabildiği bilinmektedir.

Egzama Ataklarını Tetikleyen Çevresel Faktörler ve Alerjenler

Bazı çevresel faktörler ve alerjen maddeler, egzama semptomlarını tetikleyebilir ve alevlenmelere neden olabilir. Bunlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir:

Parfümlü sabunlar, deterjanlar, yünlü kumaşlar ve bazı temizlik ürünleri gibi tahriş ediciler,
Hava sıcaklığında ani ve aşırı değişim, çok soğuk ve kuru hava,
Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri ve bazı alerjen gıdalar, özellikle de bebeklik döneminde alerjiye neden olabilen yumurta ve inek sütü gibi besinler,
Duygusal stres ve aşırı terleme.

Egzamanın ana belirtisi yoğun kaşıntıdır. Kaşıma sonucu kızarıklık, şişlik ve lezyonlarda sızıntı görülebilir. Bebeklerde, çocuklarda ve yetişkinlerde farklı belirtilerle kendini gösterebilir.

Bebek ve çocuklarda egzama genellikle yanaklar, yüz, saç derisi gibi bölgelerde görülür. Buna ek olarak diz ve dirseklerin dışı gibi eklem dışı alanlarda da egzama gelişebilir. Kabarcıklı, sıvı dolu alanlar, kabuklu döküntüler ve şiddetli kaşıntı sık görülen bulgular arasındadır. Ayrıca kaşıntı nedeniyle uyku düzeni de olumsuz etkilenebilir.

Yetişkinlerde görülen egzama sıklıkla diz ve dirseklerin iç kıvrımları, boyun, el bilekleri, ayak bilekleri ve göz kapakları gibi kıvrım yerlerinde ortaya çıkar. Genel olarak belirtiler arasında şunlar yer alır:

Çocuklardan daha yoğun pullu ve kuru döküntüler,
Uzun süreli kaşıma sonucu ciltte kalınlaşma,
Sürekli, şiddetli kaşıntı,
Koyu tenli kişilerde gri, kahverengi veya mor renkte görünebilen döküntüler.

Egzama Bulaşıcı mıdır?

Egzama, bulaşıcı bir hastalık değildir. Genetik ve bağışıklık sistemi ile ilgili bir durum olan atopik egzama bir kişiden diğerine geçmez. Bu sebeple egzamalı bir bireyle aynı ortamda yaşayan kişilerin veya aile bireylerinin özel bir ek önlem almasına gerek yoktur.

Egzamalı Cilt Bakımı Nasıl Olmalı? Temizlik, Nemlendirme ve Korunma

Egzamalı cilt bakımının temel amacı, cilt bariyerini onarmak ve nemi ciltte tutmaktır. Bunun için cildin temizliği, nemlendirilmesi ve korunması için uygulanacak işlemler aşama aşama dikkatle planlanmalıdır.

Temizlik

Egzamalı cilde sahip kişiler ılık suyla 5-10 dakika gibi kısa süreli banyolar yapmalıdır. Sıcak su, kaşıntıyı artırabilir ve banyo süresi uzadıkça ciltte kuruma riski artabilir. Banyo sırasında sabun içermeyen, kokusuz ve pH dengeli nazik temizleyiciler veya duş yağları kullanılabilir.

Nemlendirme

Banyo sonrası nemlendirme, egzamalı ciltlerde kritik bir konudur. Banyodan çıktıktan sonra tercihen ilk 3 dakika içinde, cilt hala nemliyken yoğun bir krem veya merhem formundaki nemlendiriciyi cilde bolca uygulayın. Bu uygulama, nemin cilde hapsedilmesini sağlar. Nemlendiriciler günde en az iki kez, hatta ihtiyaç durumunda daha sık olarak uygulanmalıdır.

Koruma

Egzama ataklarını beraberinde getirebilen parfüm, yünlü kıyafetler, aşırı sıcaklık değişimi gibi tetikleyicilerden kaçınılmalıdır.

Egzama Tedavisi ve Yönetimi Nasıl Yapılır?

Egzama tedavisi semptomları kontrol altına almak, iltihabı azaltmak ve cilt bariyerini onarmak üzerine kuruludur. İltihabı hızla azaltmak için hekim tarafından reçete edilmesi durumunda kortikosteroid kremler ve merhemler kullanılabilir. Ayrıca immünmodülatör kremler de hekimlerce reçete edilebilen topikal ilaçlar arasındadır. Şiddetli ve kontrol altına alınamayan egzama vakalarında, doktor gözetiminde oral ilaçlar veya enjeksiyonlar gibi bağışıklık sistemini düzenleyen sistemik tedaviler uygulanabilir. Tedavinin her aşamasında, bariyer onarıcı ve yoğun nemlendiriciler ana tedaviye destek olarak kullanılabilir. Nemlendirme, egzama yönetiminde temel rolü üstlendiğinden cilt bakımında da bu amaca yönelik özel ürünlerin kullanımı gerekir. Dermatoloğunuz sizin için en uygun ürünleri önererek tedavinizi doğru şekilde yönlendirecektir.

Egzama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Egzamanın sebebi nedir?

Egzamanın kesin ve tek bir sebebi yoktur. Genetik yatkınlık, çevresel tetikleyiciler ve bağışıklık sistemi tepkilerinin birleşimi sonucu cildin bariyerinin zayıflaması, egzama sorunu beraberinde getirebilir.

Egzama en hızlı nasıl geçer?

Egzama kronik bir hastalıktır ve tamamen geçmez. Ancak doğru bakım ve tedavi ile hastalık kontrol altına alınabilir. En hızlı rahatlama, hekim önerisiyle reçeteli kremlerin düzenli kullanımı ve yoğun bir nemlendirme rutini ile birlikte sağlanabilir.

Egzama hangi vitamin eksikliğidir?

Egzama doğrudan tek bir vitamin eksikliğinden kaynaklanmaz. Fakat düşük D vitamini seviyeleri ile egzama şiddeti ve sıklığı arasında bir ilişki olduğuna dair gözlemsel çalışmalar mevcuttur. D vitamini hem cilt bariyerini hem de bağışıklık sistemini düzenlemede rol oynar, bu nedenle yeterli alımı önemlidir.

Egzama için hangi krem iyi gelir?

Dermatologlar, kaşıntıyı ve iltihabı azaltmak için genellikle reçeteli topikal kortikosteroidler veya kalsinörin inhibitörleri önerir. Bunlara ek olarak cildin bariyerini onaran, kokusuz, yoğun ve hipoalerjenik, seramid veya lipid açısından zengin balm veya merhem formlu nemlendirici kremler en iyi desteği sağlayabilir.

Kaynakça: