Seboreik Dermatit: Belirtileri ve Nedenleri

Seboreik dermatit nedir, neden olur? Belirtiler, beslenme ipuçları ve doğru bakım yöntemleri için rehberimize hemen göz atın.

Seboreik dermatit; saç derisi, yüz ve burun kenarları gibi yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde görülebilen, yaygın ve kronik seyirli bir cilt durumudur. Kepeklenme, kızarıklık ve zaman zaman kaşıntı ile karakterizedir. Dönemsel olarak artış ve azalma gösterebilir.

Bu yazıda seboreik dermatitin ne olduğu, hangi faktörlerle ilişkili olduğu, kimlerde daha sık görüldüğü ve günlük yaşamda dikkat edilebilecek bakım alışkanlıkları ele alınmaktadır.

Seboreik dermatit; çoğunlukla saçlı deri olmak üzere, yüz, kulak çevresi ve gövdenin bazı bölgelerinde ortaya çıkabilen, pullanma ve kızarıklıkla seyreden bir cilt durumudur.

Bebeklerde “konak” olarak adlandırılan formu genellikle geçicidir. Yetişkinlerde ise uzun süreli ve dönemsel alevlenmelerle ilerleyebilir.

Seboreik Dermatit Neden Olur?

Seboreik dermatitin kesin nedeni net olarak bilinmemektedir. Ancak aşağıdaki faktörlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir:

Cildin yağ üretim dengesindeki değişiklikler
Cilt yüzeyinde doğal olarak bulunan mikroorganizmaların artışı
Stres, mevsim geçişleri ve çevresel koşullar
Bağışıklık sisteminin genel durumu
Nörolojik bazı hastalıklarla birlikte görülme sıklığının artması

Bu faktörler kişiden kişiye farklı şekillerde etkili olabilir.

Ciltte aşırı sebum yani yağ üretimi, Malassezia'nın çoğalması için uygun bir ortam sağlar.

HIV ve AIDS gibi bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar ya da bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanımı seboreik dermatit riskini artırabilir.

Duygusal stres, yorgunluk, soğuk ve kuru hava gibi çevresel ve kişisel faktörler semptomları tetikleyebilir.

Ciltte doğal olarak bulunan ve genellikle zararsız olan Malassezia Furfur adı verilen bir mantar türünün aşırı büyümesidir. Bu mantar, cilt yağları ile beslenir.

Parkinson hastalığı gibi nörolojik durumlar, seboreik dermatitin daha sık ve daha şiddetli görülmesiyle ilişkilendirilmiştir.

Seboreik dermatitte en sık gözlemlenen belirtiler şunlardır:

Ciltte kızarıklık
Saçlı deri veya yüzde pul pul dökülme
Sarımsı veya beyaz renkli kabuklanmalar
Hafif ya da orta düzeyde kaşıntı
Alevlenme dönemlerinde hassasiyet hissi

Belirtilerin şiddeti dönemsel olarak değişebilir.

Seboreik Dermatit En Sık Kimlerde Görülür?

Seboreik dermatit her yaş grubunda görülebilir. Özellikle:

Bebeklik döneminde (ilk 6 ay – konak)
Ergenlik döneminde
30–60 yaş arası yetişkinlerde

daha sık gözlemlendiği bilinmektedir.

Seboreik Dermatit En Çok Hangi Bölgelerde Görülür?

Seboreik dermatit, cildin yağ bezlerinin yoğun olduğu ve aşırı sebum üretiminin olduğu bölgelerde ortaya çıkma eğilimindedir. Aşağıda yer alan bölgeler, Malassezia mantarının çoğalması için uygun bir ortam yaratır.

Kafa Derisi ve Saç Çizgisi

Seboreik dermatitin en sık ve en belirgin olarak görüldüğü bölge, kafa derisidir. Bu bölgelerde seboreik dermatit şiddetli kepeklenme, kalın, sarımsı ya da beyaz, yağlı kabuklanmalar, plaklar şeklinde kendini gösterir. Bebeklerde bu durum konak olarak adlandırılır. Ayrıca alın ve şakak bölgesindeki saç çizgisi boyunca da kızarıklık ve pullanma görülebilir.

Yüz Bölgesi

Yüzdeki yağ bezlerinin yoğunluğu nedeniyle seboreik dermatit sıklıkla görülür. Özellikle aşağıdaki bölgelerde daha sık rastlanır:

Kaşlar ve Kaş Arası: Kırmızı zemin üzerinde pul pul dökülmeler ve kabuklanmalar oluşabilir.
Burun Kenarları (Nazolabial Kıvrımlar): Burun kanatlarının yanlarında, yanaklarla birleştiği kıvrım bölgelerinde kızarıklık ve yağlı pullanma yaygındır.
Sakal ve Bıyık Bölgesi: Erkeklerde sakal ve bıyık altındaki ciltte pullanma ya da kızarıklık gözlemlenebilir.

Kulak ve Boyun Bölgesi

Kulak arkasındaki kıvrım yerlerinde ve bazen kulak kanalının içinde seboreik dermatite bağlı olarak kızarıklık, kaşıntı ve sarımsı akıntı olabilir. Bunlar boyun bölgesine bir miktar yayılabilir. Kulak kepçesi çevresinde de pullanmalar oluşabilir.

Vücut ve Kıvrım Yerleri

Erkeklerde yaygın olarak görülen, göğüs kemiği üzerinde pul pul dökülmeler ve kızarıklık seboreik dermatitin vücutta görüldüğü bölgelere örnek olarak verilebilir. Yine yağlanmanın yoğun olabildiği omuz ve sırtın üst kısımlarında küçük, kırmızı lekeler ve pullanmalar görülebilir. Ayrıca intertriginöz bölgeler olarak adlandırılan vücudun kıvrımlı bölgeleri, mantarların üremesi için uygun bir alan oluşturduğundan seboreik dermatitin oluşabileceği bölgelerdir. Koltuk altları, kasıklar, göğüs altları, göbek deliği çevresi ve kalça kıvrımları gibi nemli ve sürtünmenin fazla olduğu bu alanlarda kızarık, nemli plaklar şeklinde ortaya çıkabilir.

Seboreik Dermatit Hangi Yaş Dönemlerinde Olur?

Seboreik dermatit yaşamın herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir. Ancak belirli yaş dönemlerinde görülme sıklığı daha yüksektir. Öte yandan seboreik dermatit duygusal stres, yorgunluk, iklim değişiklikleri ve alkol tüketimi gibi tetikleyicilerle de alevlenebilir. Hastalığın sıkça görüldüğü yaş dönemleri şu şekildedir:

Bebeklik Dönemi Seboreik Dermatit

Bebeklerde genellikle hayatın ilk 6 ayında ortaya çıkar ve konak olarak adlandırılır. Saç derisinde sarımsı, yağlı kabuklar ya da pullar görülür. Genellikle zararsızdır ve bebek bir yaşına gelmeden kendiliğinden geçer.

Ergenlik Dönemi Seboreik Dermatit

Ergenlik döneminde, hormonal değişimlerin etkisiyle sebum üretimi artar. Bu artış, seboreik dermatitin ortaya çıkması veya alevlenmesi için bir zemin hazırlar. Bu dönemde en sık görülen belirti, saç derisinde yoğun kepeklenme ve yüzün yağlanmaya meyilli bölgelerinde pullanmadır.

Erişkinlerde Seboreik Dermatit

Yetişkinlerde 30-60 yaş arasında seboreik dermatit daha sık görülür ve kronik bir seyir izleyerek zaman zaman tekrarlayabilir. Tedavi ile kontrol altına alınabilir, ancak genellikle ömür boyu devam eden bir durumdur.

Seboreik Dermatite Ne İyi Gelir?

Malassezia mantarının üremesini kontrol altına almaya ve iltihabı azaltmaya yardımcı bazı uygulamalar seboreik dermatite iyi gelir. Bunlardan bazıları şu şekildedir:

Çinko pirition, selenyum sülfür, kömür katranı ya da ketokonazol gibi aktif bileşenler içeren medikal şampuanların kullanımı,
Hekim önerisi ile etkilenen cilt bölgelerine reçeteli antifungal kremlerin uygulanması,
Kızarıklık ve iltihabı hızla azaltmak için doktor tavsiyesiyle kısa süreli ve düşük dozda kortikosteroid içerikli kremlerin kullanımı,
Tedavi edilen bölgelere nemlendirici krem uygulanarak cildin bariyer fonksiyonunun desteklenmesi.

Seboreik Dermatit Kişiler Nasıl Beslenmelidir?

Seboreik dermatit için standart bir beslenme tedavisi olmasa da sağlıklı ve dengeli beslenmek genel anlamda cilt sağlığının korunmasında önemli bir role sahiptir. Genel anlamda cilt sağlığını desteklemek ve ciltte iltihabı azaltmak için uygulanabilecek bazı beslenme önerileri şunlardır:

İnflamasyonu azaltmaya yardımcı olan taze meyve ve sebzeler, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar, özellikle somon gibi omega-3 bakımından zengin balıklar, içeren bir beslenme düzeni uygulamak,
Mantarların üremesini destekleyebileceği için şeker ve rafine karbonhidrat tüketimini sınırlandırmak,
Bağırsak sağlığını ve bağışıklık sistemini destekleyen kefir veya yoğurt gibi probiyotik gıdalar tüketmek,
Paketli ve işlenmiş gıdaların tüketiminden kaçınmak,
Bol bol su tüketmek.

Seboreik Dermatit Hakkında Sık Sorulan Sorular

Seboreik dermatit nasıl bir hastalıktır?

Seboreik dermatit; ciltte yağlı, pullu lezyonlara, kızarıklığa ve kaşıntıya neden olan, kronik ve tekrarlayıcı bir iltihabi hastalıktır. Genellikle şiddetli kepeklenme şeklinde görülür.

Seboreik dermatit hastaları nasıl beslenmeli?

Seboreik dermatit için genellikle antiinflamatuar özelliklere sahip, şekeri ve rafine karbonhidratları sınırlayan bir beslenme düzeni önerilir. Bol sebze, meyve ve sağlıklı yağlar tüketilmesi tavsiye edilir.

Seboreik dermatit kalıcı mı?

Bebeklik döneminde görülen seboreik dermatit yani konak kalıcı değildir. Ancak erişkinlerdeki formu kroniktir ve ömür boyu sürebilir. Tedavi ve bakım ile semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Seboreik dermatit bulaşıcı mı?

Hayır, seboreik dermatit bulaşıcı değildir. Ciltteki yağ bezlerinin tepkisi ve her ciltte doğal olarak bulunan Malassezia mayasının aşırı büyümesiyle ilişkili bir durumdur.

Seboreik dermatit yüzde sivilce yapar mı?

Seboreik dermatit tipik olarak sivilce lezyonları yapmaz. Ancak kızarık, yağlı ve pullu lezyonlar oluşturur. Her iki durum da yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde görülebilir ve bazen karıştırılabilir.

Seboreik dermatit hangi vitamin eksikliğinde görülür?

Düşük D vitamini seviyeleri, seboreik dermatit dahil olmak üzere çeşitli cilt hastalıklarının daha yüksek riskiyle ilişkilendirilmiştir.

Seboreik dermatit genetik mi?

Seboreik dermatit tek bir genetik hastalığa bağlı değildir. Fakat bazı ailelerde genetik yatkınlık görülebilir. Ek olarak seboreik dermatitin Down sendromu gibi bazı genetik hastalıklarla da ilişkili olabildiği bilinmektedir.

Seboreik dermatit saç döker mi?

Hayır, seboreik dermatit doğrudan saç dökülmesine neden olmaz. Ancak şiddetli kaşıntı, kabukları yolma veya iltihabın kalıcı hale gelmesi saç köklerine zarar vererek geçici dökülmeye yol açabilir.

Seboreik dermatit kaş döker mi?

Evet, seboreik dermatit kaş bölgesinde iltihaplanmaya ve şiddetli pullanmaya yol açabilir. Bu durum, kaşları sürekli kaşıma veya lezyonları yolma durumunda geçici olarak kaş dökülmesine neden olabilir.

Seboreik dermatitte hangi bitkisel yağlar kullanılabilir?

Antifungal özellikli çay ağacı, anti-inflamatuar özellikli lavanta gibi bazı esansiyel yağlar taşıyıcı bir yağ ile seyreltilerek kullanılabilir. Ancak zeytinyağı, Hindistan cevizi yağı gibi bazı yağlar Malassezia mayasını besleyebileceğinden dikkatli olunmalıdır.

Hangi hastalıklarda seboreik dermatit görülür?

Seboreik dermatit özellikle Parkinson hastalığı, felç gibi nörolojik bozuklukları olanlarda ve HIV, AIDS gibi bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha sık ve şiddetli görülme eğilimindedir.

Seboreik dermatit ve egzama aynı mı?

Seboreik dermatit, egzama türlerinden biridir. En yaygın egzama türü olan atopik dermatitin aksine seboreik dermatit genellikle daha yağlı ve sarımsı pullanma gösterir ve yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgeleri etkiler.

Seboreik dermatit tehlikeli midir?

Hayır, seboreik dermatit tehlikeli veya ciddi bir sağlık riski oluşturan bir hastalık değildir. Ancak estetik ve psikososyal açıdan rahatsız edici olabilir ve tedavi edilmediğinde iltihaplanma şiddetlenebilir.

Deniz suyu seboreik dermatit için iyi gelir mi?

Deniz suyunun egzama ve genel dermatitli ciltler için faydalı olabileceğine dair çalışmalar mevcuttur. Özellikle de deniz suyunda bulunan magnezyum gibi mineraller cilt bariyerini iyileştirmeye ve iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir.

Seboreik dermatitte dökülen saçlar tekrar çıkar mı?

Seboreik dermatitin neden olduğu dökülme genellikle geçicidir. İltihaplanma ve kepeklenme kontrol altına alındıktan sonra, dökülen saçlar genellikle yeniden uzar.

Kaynakça: