Cildin nem tutma kapasitesini kaybetmesi ve koruyucu bariyerinin zayıflaması sonucu ortaya çıkan egzama, inflamatuar bir cilt sorunudur ve yetişkinlerde de görülebilir. Yazımızı okuyarak yetişkinlerde egzama hakkında detaylı bilgi alabilir, “Egzama bulaşıcı mı?” , “Egzamalı cilt bakımı nasıl olmalıdır?” “Egzama belirtileri nelerdir?” gibi soruların yanıtlarını da öğrenebilirsiniz. (1)
Yetişkinlerde egzama, çocukluk çağında başlayıp devam edebileceği gibi farklı yaşlarda çevresel faktörler ya da stres tetiklemesiyle ilk kez de ortaya çıkabilir. Cilt yüzeyinde belirgin kuruluk, kalınlaşma, inatçı kaşıntı ve kızarıklık gibi semptomlarla seyredebilir. (1)
Kimi zaman tahrişin artmasıyla yüzeyde sıvı dolu küçük kabarcıkların çatlaması sonucu sulu egzama olarak adlandırılan tablolar da gözlemlenebilir. Toplumda yaygın olarak görülen bu cilt durumu hakkında “Egzama bulaşıcı mı?” sorusu sıklıkla sorulsa da egzama bulaşıcı bir hastalık değildir. Bu durum tamamen kişinin kendi cilt yapısı ve bağışıklık sistemiyle ilgili olup, kişiden kişiye bulaşmaz. (1)
Yetişkinlik döneminde cildin kendini yenileme hızı yavaşlar ve cilt bariyerinin esnekliği azalır. Bu doğal sürece dışarıdan gelen tahriş edici unsurlar eklendiğinde, ciltte hassasiyet sorunu artarak alevlenme dönemleri başlayabilir. (2) Yetişkin bireylerde egzama alevlenmelerini tetikleyen temel etkenler aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Düzensiz uyku, iş yoğunluğundan ya da günlük yaşamdaki çeşitli olaylardan dolayı ortaya çıkan stres, vücutta stres hormonu olarak da bilinen kortizol hormonunun seviyelerini doğrudan artırır. Yüksek kortizol, bağışıklık sisteminin dengesini etkileyerek cildin doğal onarım sürecini yavaşlatır ve inflamasyonu artırır. Öte yandan stres, istemsiz kaşınma refleksini de tetikleyebilir. Bunun da etkisiyle kaşıntı ve kaşıma döngüsü olarak durum şiddetlenir, tırnak darbeleriyle cilt yüzeyinde mikro yırtıklar oluşabilir. Cilt yüzeyindeki yüzeysel hasarlar hem yeni kaşıntı döngüsünü başlatır hem de bariyeri daha da zayıflatarak dışarıdan gelen tahriş edici maddelere karşı cildi tamamen korumasız bırakır. Tüm bu etkiler egzama alevlenmelerine zemin hazırlar. (3)
Kapalı ofis ortamlarında sürekli çalışan klimalar ortamdaki nemi tüketerek cildi kurutabilir. Dış mekanlarda ise egzoz dumanı ve hava kirliliği, serbest radikal hasarı yaratarak zayıf cilt bariyerini daha da tahriş eder. Özellikle sağlık, temizlik, gıda sektörlerine ilişkin mesleklerde ya da kuaförlük gibi sürekli su ve kimyasallarla temas gerektiren işlerde çalışan bireylerde cildin hidrolipid filmi sürekli olarak aşınma eğiliminde olabilir. Bu durum egzama ve diğer bazı cilt sorunlarını tetikleyebilir. Çalışma hayatında tercih edilen sentetik, nefes almayan dar kıyafetler de cildin gün boyu terli ve havasız kalmasına yol açarak reaksiyonları hızlandırabilir. (4)
Cildin doğal asidik yapısına uygun olmayan sert sabunlar, yüksek oranda sülfat içeren temizleyiciler ve parfüm barındıran kozmetik ürünler, cilt yüzeyindeki koruyucu lipit tabakasını çözer. Bu etki cilt bariyerine hasar verebilir ve cildi dış etkenlere karşı savunmasız hale getirebilir. Ayrıca cilt bakım rutininde bilinçsizce başvurulan keseleme gibi fiziksel peeling işlemleri ya da sert kozmetik ürünler, halihazırda incelmiş olan cilt bariyerine daha fazla hasar verebilir. Bu tarz agresif içeriklere ve işlemlere maruz kalan ciltte bağışıklık sistemi aşırı tepki vererek yetişkinlerde alerjik egzama tablosunu ortaya çıkarabilir. Cildin tahriş edici maddelere karşı verdiği bu tepki, kontakt dermatitin en yaygın formudur. (4)(5)
Ani ısı değişimleri cildin dış etkenlere karşı uyum sağlayabilen doğal mekanizmasını zorlar. Kış aylarında dışarıdaki soğuk hava ile içerideki kuru ısıtma sistemleri birleştiğinde, ciltteki nem hızla buharlaşabilir ve bu etki kuru egzama belirtilerini tetikleyebilir. Yaz aylarında ise aşırı terleme, cilt kıvrımlarında tuz birikimine yol açarak kaşıntıyı ve tahrişi tetikleyebilir. Dolayısıyla mevsim, bölgesel iklim özellikleri ve nem dengesi gibi çevresel koşulların egzama belirtileri üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. (6)(7)
Yüz, Göz Çevresi ve Boyun Bölgesi Hassasiyeti
Yüz bölgesi, vücudun diğer kısımlarına göre çok daha ince bir cilt bariyerine sahiptir. Bu nedenle soğuk hava, güneş ve kozmetik ürünlere karşı oldukça reaktiftir. Özellikle yüzde egzama sorunu görüldüğünde göz kapaklarında kızarıklık ve pullanma oluşabilir, ciltte gerginlik hissi söz konusu olabilir. Boyun kıvrımları da terleme ve parfümlü ürün temasından sıklıkla etkilenir. (9)
Eller ve El Bilekleri
Eller gün içerisinde suya, sabuna ve dezenfektanlara en çok maruz kalan bölgelerdir. Koruyucu lipit tabakasının sürekli yıkanarak uzaklaşması sonucu ellerde çatlaklar, kuruluk ve sızlama gibi problemler meydana gelebilir. Bu noktada bazı mesleklerde çalışan kişiler işleri nedeniyle egzama belirtileri geliştirmeye daha yatkın olabilir. Suyla yoğun teması ya da kimyasal maddelerle korumasız şekilde çalışmayı gerektiren işlerde çalışan kişilerde, ellerde ve el bileklerinde alerjik egzama gelişimi söz konusu olabilir. (10)
Dirsek İçleri, Diz Arkaları ve Gövde Alanları
Eklemlerin bükülme yerleri olan dirsek içleri ve diz arkaları, terin biriktiği ve cildin sürekli katlanarak sürtündüğü alanlardır. Yetişkinlerde bu bölgelerde cilt kalınlaşması ve koyu renkli pigmentasyon sıklıkla görülür. Ayrıca gün boyu kapalı ayakkabılar içinde havasız kalan ve terleyen ayaklarda egzama belirtileri görülebilir. Ayakta egzama durumunda, sertleşen kaşıntılı bölgeler yürümeyi zorlaştırabilir. (11)
Yetişkinler için Günlük Banyo ve Temizlik Rutini
Yetişkinlerde bariyer onarımının ilk adımı, duş alışkanlıklarını değiştirmektir. Çok sıcak suyla uzun süre banyo yapmak ciltteki doğal yağları tamamen uzaklaştırabilir. Bu nedenle suyun vücut ısısına yakın olacak şekilde ılık tutulması ve duş süresinin 5-10 dakika ile sınırlandırılması gerekir. Banyo sırasında fiziksel tahriş yaratacak kese ya da sert lif kullanımından kesinlikle uzak durulmalıdır. Temizlik aşamasında, sabun içermeyen ve cilde lipit desteği sağlayan temizleme yağları tercih edilmelidir. Banyo sonrasında cilt havluyla ovalanarak değil nazikçe tampon hareketlerle kurulanmalı ve ilk üç dakika içinde yoğun bir nemlendirici sürülerek nem ciltte tutulmalıdır. Çamaşır temizliğinde ise parfümsüz deterjanlar seçilmeli ve giysiler mutlaka çift durulama işleminden geçirilmelidir. (12)
Bioderma Atoderm Serisi ile Yetişkin Egzaması için Çözümler
Kuru ve atopi eğilimli ciltlerin günlük bakımı için özel olarak formüle edilen Bioderma Atoderm serisi, cildin kaybettiği nemi geri kazandırmayı ve bariyer fonksiyonlarını desteklemeyi amaçlar. Bu seri, temizlik aşamasından nemlendirmeye kadar cilde lipit desteği sunan, birbirini tamamlayıcı ürünlerden oluşur. Temizlik adımında cildi kurutmadan arındırmak, bariyer onarımının ilk kuralıdır. Bu amaçla geliştirilen Atoderm Shower Oil, suyun ve kirecin kurutucu etkisini kırmaya yardımcı olur. Banyo sırasında ıslak cilde nazikçe masaj yaparak uygulanır ve ardından durulanır. Duş sonrasında cildi havluyla sertçe ovalamak yerine hafif tampon hareketlerle kurulamak yağın sağladığı koruyucu nem tabakasının ciltte kalmasını destekler.
Serinin öne çıkan bakım ürünü Atoderm A.D Intensive Balm, cildin doğal yapısındaki lipitleri taklit eden sade bir içerik profiline sahiptir. Düzenli kullanıldığında kuruluktan kaynaklanan gerginliği hafifletebilir ve kaşıntı hissini yatıştırabilir. Ağır ve yapışkan bir his bırakmayan formülü sayesinde hızla emilir. Sabah ve akşam olmak üzere, özellikle duş yağı ile yıkanıp hafif nemli bırakılmış cilde uygulandığında maksimum fayda sağlar. Gün içinde ihtiyaç duyulan her an, kuruluk hissedilen bölgelere lokal olarak da sürülebilir. Yüz bölgesindeki ince yapılı reaktif alanlar arasında bulunan göz çevresi ve dudaklar için ise seride yer alan göz çevresi kremi ve dudak balmı gibi destekleyici ürünlerden yararlanılabliir.
Atoderm Intensive Foaming Gel
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için zengin içerikli temizleyici jel.
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm AD Intensive Balm
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için kuruluk kaynaklı kaşıntı ve kızarıklık hissini yatıştırmaya ve cilt bariyerini güçlendirmeye yardımcı nemlendirici bakım kremi
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm Intensive Eye
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltlerde göz çevresini yatıştırmaya ve onarmaya yardımcı nemlendirici bakım kremi.
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Kaynakça:
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atopic-dermatitis-eczema/symptoms-causes/syc-20353273
- https://nationaleczema.org/eczema/causes-and-triggers-of-eczema/
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/eczema-and-stress
- https://www.nhs.uk/conditions/contact-dermatitis/causes/
- https://www.healthline.com/health/contact-dermatitis
- https://nationaleczema.org/children/
- https://www.healthline.com/health/eczema/seasonal-eczema
- https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/eczema/atopic-dermatitis-eczema
- https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/eczema/eczema-face-manage
- https://nationaleczema.org/body/hand-eczema/
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/eczema-behind-knees
- https://nationaleczema.org/treatments/bathing/