Atopik dermatit, cilt bariyerinin koruyucu işlevini tam olarak yerine getirememesi sonucunda gelişen, nem kaybının artması ve cildin dış etkenlere karşı aşırı duyarlı hale gelmesiyle karakterize bir inflamatuar cilt sorunudur. Diğer bir tanımla kronik bir cilt bariyeri zayıflığı olarak nitelendirilebilen bu durum egzama olarak da bilinir. Atopik dermatit bulaşıcı özellikte değildir. Dönemsel alevlenmelerle seyreder ve doğru bir cilt bakım rutiniyle kontrol altında tutulması mümkün olabilir. (1) “Atopik dermatit nedir?” sorusunun yanıtını detaylı bir şekilde öğrenmen için yazımızı okumaya devam edebilirsiniz.
Şiddetli Kaşıntı
Günün her saatinde görülebilen ancak özellikle gece saatlerinde yoğunlaşan kaşıntı hissi, cildin alt tabakalarındaki sinir uçlarının inflamasyon nedeniyle uyarılmasıyla ortaya çıkar ve uyku düzenini olumsuz etkileyen en temel şikayettir. (3)
Aşırı Kuruluk ve Pul Pul Dökülme
Epidermal tabakadaki yapısal lipit eksikliği nedeniyle cildin su tutma yeteneğini kaybetmesi, yüzeyde gerginlik hissi yaratarak mat, pürüzlü ve ince kepeklenmeler şeklinde dökülen bir dokuya neden olur. (4)
Kızarıklık ve Tahriş
Bariyeri zayıflayan cildin dışarıdan gelen alerjenlere veya irritanlara maruz kalması sonucunda bağışıklık sisteminin verdiği tepki, açık tenli kişilerde belirgin pembe-kırmızı lezyonlar, koyu tenli kişilerde ise mor ya da kahverengimsi renk değişimleri olarak gözlemlenir. (4)
Deri Kalınlaşması
Kronikleşen kaşıntı ve sürekli sürtünme sonucunda cildin kendini korumak amacıyla verdiği fizyolojik bir tepki olan likenifikasyon, egzamanın etkilediği bölgelerde sıklıkla görülür. Likenifikasyon görülen bölgelerdeki deri sertleşerek kalınlaşır ve cilt çizgilerinin bu bölgelerde belirginleşir. (5)
Kabuklanma ve Su Toplama
Alevlenme dönemlerinde inflamasyonun şiddetlenmesi ya da cildin kaşınarak tahriş edilmesi durumunda, yüzeyde içi şeffaf sıvı dolu küçük kesecikler oluşabilir ve bu kesecikler patladığında ince kabuklanmalar meydana gelir. (6)
Atopik Dermatitin Yaş Gruplarına Göre Belirtilerin Dağılımı
Cildin anatomik gelişimi ve çevresel maruziyetleri yaşla birlikte değiştiğinden lezyonların yerleşimi de yaşamın farklı dönemlerinde farklı şekilde görülebilir. Bebeklerde atopik dermatit sıklıkla yanaklar ve kafa derisinde başlayıp emekleme döneminde diz dışlarına yayılır. Bebeklik çağından çıkıp çocukluk evresine geçildiğinde genellikle eklem kıvrımlarında yoğunlaşır. Öte yandan yetişkinlerde atopik dermatit, yoğun su ve kimyasal teması nedeniyle ellerde ya da ince cilt yapısına sahip göz kapaklarında lokalize olma eğilimindedir. (2)(7)
Atopik Ciltte "Kaşıntı-Kazıma Döngüsü"
İngilizce literatürde "itch-scratch cycle" olarak bilinen bu mekanizma, kaşıntı-kazıma döngüsü ya da kaşıntı-kaşıma döngüsü şeklinde dilimize çevrilebilir. Cildin kaşınmasıyla birlikte yüzeyde mikro yırtıkları oluşur ve bu yırtıklardan içeri giren alerjenlerin bölgedeki inflamasyonu artırır. Artan inflamasyonun yeniden şiddetli bir kaşıntı hissi doğurması şeklinde ilerleyen bu süreç, cildin bariyer bütünlüğünü hızla bozabilir. (8)
Cildin savunma kalkanı genetik olarak zayıf olduğunda, normal şartlarda tolere edilebilecek dış etkenler bağışıklık sistemini kolayca aktive edebilir. Bu durumda ciltteki hassasiyet ve reaksiyonlar tetiklenerek alevlenme periyotları başlayabilir. (9)
Özellikle kış aylarında dış ortamdaki soğuk hava, ciltte nem kaybına neden olur. Bununla birlikte iç mekanlardaki ısıtma sistemlerinin kuruttuğu nemsiz havanın yarattığı ani değişimler, ciltten suyun hızla buharlaşmasına neden olarak kuruluk hissini daha da şiddetlendirebilir. (9)(10)
Sentetik kumaşlar cildin nefes almasını engelleyerek terin vücutta kalmasına yol açar. Yünlü kumaşlar ise doğrudan cilde temas ettiğinde mekanik sürtünme yaratabilir. Her iki durum da hassaslaşmış cilt yüzeyinde kaşıntı refleksini doğrudan tetikleyen fiziksel irritanlardır. Bu nedenle terlemeyi ve sürtünmeyi azaltan pamuklu, doğal kumaşların tercih edilmesi gerekir. (9)
Cildin doğal asidik pH yapısını bozan sülfatlı temizleyiciler, sentetik parfüm barındıran deterjanlar ve ciltteki koruyucu lipitleri çözen aşırı sıcak suyla yapılan uzun banyolar, epidermal bariyerin son kalıntılarını da yok ederek reaksiyonları şiddetlendirir. Ayrıca çamaşırların yıkanma şekli de cilt sağlığını doğrudan etkiler. Giysilerde kalan deterjan artıklarının cilt bariyerini tahriş etmesini önlemek için çamaşır makinelerinde çift durulama programlarının kullanılması ve parfümsüz sıvı deterjanların tercih edilmesi, temas hassasiyetini azaltabilir. (11)
Atopik Dermatit ile Mücadelede Günlük Bakım Rutini
Bariyeri zayıflayan ciltlerin günlük bakımında temel prensip, agresif temizleyicilerden kaçınarak cildin flora dengesini korumaktır. Her banyo sonrasında ilk 3 dakika içerisinde bariyer onarıcı, lipit açısından zengin formüller uygulayarak nemi cilt yüzeyine hapsedebilirsiniz. Nemlendirme aşamasında uygulanan kremin sürülme şekli de ürünün performansını belirler. Kremi cilde sert hareketlerle yedirmeye çalışmak yerine, avuç içinde hafifçe dağıttıktan sonra cilt yönünde nazik ve geniş masaj hareketleriyle sürmek kaşıntı refleksini uyandırmadan bariyeri destekler. Gün içinde cildin kuru hissedildiği her an, özellikle el yıkama sonrası nemlendirici adımının tekrarlanması gerekir. (12)
Atoderm Intensive Foaming Gel
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için zengin içerikli temizleyici jel.
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm AD Intensive Balm
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için kuruluk kaynaklı kaşıntı ve kızarıklık hissini yatıştırmaya ve cilt bariyerini güçlendirmeye yardımcı nemlendirici bakım kremi
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm Hand & Nail Cream
Kuru ve yıpranmış el ve tırnaklar için nemlendirici ve besleyici bakım kremi
Kuru ve Çok Kuru Ciltler
Photoderm Cream SPF50+
Kuru ve çok kuru ciltler için çok yüksek güneş koruyucu
Normal ve Kuru Ciltler
Atopik Dermatit ve Egzama Aynı Şey mi?
Bu iki terim günlük dilde sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da tıbbi açıdan bakıldığında egzama, ciltteki reaksiyonları tanımlayan genel bir terimdir. Atopik dermatit ise kronik seyirli, genetik ve bağışıklık sistemiyle ilişkili en yaygın egzama alt türünü ifade eder. Her atopik dermatit bir egzama türü olsa da her egzama atopik dermatit değildir. Kontakt dermatit ya da seboreik dermatit gibi sadece çevresel temasla ya da mantar florasıyla ilişkili olan farklı egzama alt türleri de bulunmaktadır. (4)
Bioderma Atoderm Serisi ile Atopik Dermatite Çözüm
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltlerin nem ve lipit ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak geliştirilen Bioderma Atoderm serisi, cildin doğal yapısına uyumlu bileşenlerle bariyer desteği sunar. Bu seride yer alan Atoderm A.D Intensive Balm, cilt biyolojisine odaklanan LipidactiveTM teknolojisiyle tasarlanmıştır. İçeriğindeki esansiyel lipitler ve seramid desteği sayesinde hücreler arası bağları güçlendirmeye yardımcı olan bu bakım ürünü, cilde anında konfor hissi vererek kaşıntı hissini yatıştırabilir. Ağır bir kalıntı bırakmayan yapısıyla kolayca uygulanır, düzenli kullanımda cildin dış etkenlere karşı direncini artırmayı hedefler.
Atoderm Intensive Foaming Gel
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için zengin içerikli temizleyici jel.
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm AD Intensive Balm
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için kuruluk kaynaklı kaşıntı ve kızarıklık hissini yatıştırmaya ve cilt bariyerini güçlendirmeye yardımcı nemlendirici bakım kremi
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm Intensive Bar Kalıp Temizleyici
Çok kuru ve atopi eğilimli ciltler için nemlendirici kalıp temizleyici.
Çok Kuru ve Atopi Eğilimli Ciltler
Atoderm Atoderm Cream Ultra
Kuru ciltler için ultra nemlendirici, besleyici ve koruyucu bakım kremi
Normal ve Kuru Ciltler
Atopik Dermatit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Atopik dermatit neden çıkar?
“Atopik dermatit neden olur?” sorusunun bilimsel yanıtı, genetik ve çevresel faktörlerin birleşiminden oluşur. Filaggrin gibi cilt bariyer proteinlerinin genetik olarak eksikliği ya da çevresel tahriş edicilerin bağışıklık sistemini uyarması ciltte atopik dermatit tablosunu beraberinde getirebilir. (4)
Atopik dermatite ne iyi gelir?
Cildin reaksiyon gösterdiği alerjenlerden uzak durmak, ortam nemini dengede tutmak, parfümsüz lipit bazlı temizleyiciler kullanmak ve bariyer onarımını destekleyen dermokozmetik nemlendiricileri düzenli uygulamak atopik dermatiti yönetmenin en etkili yollarıdır. Bu gibi uygulamalarla kontrol altına alınamadığı takdirde atopik dermatit krem veya reçeteli topikal ürünlerin kullanımını gerektirebilir. Bu durumda bir dermatoloji uzmanından görüş almanız gerekir. (2)(3)
Atopik dermatit stresten olur mu?
Psikolojik stres durumu tek başına bir atopik dermatit nedeni olarak görülmez. Ancak stres anında vücutta artan kortizol hormonu bağışıklık sistemini baskılayarak ciltteki onarım sürecini yavaşlattığı için mevcut belirtilerin alevlenmesinde güçlü bir tetikleyici olabilir. (13)
Atopik cilt olduğunu nasıl anlarız?
Cilt yüzeyinin sürekli nemsiz ve gergin hissedilmesi, özellikle eklem kıvrımlarında inatçı kaşıntıların ve kalınlaşmış kızarık plakların bulunması atopik cildin en tipik belirtileri arasındadır. Ayrıca bu tablonun dönemsel alevlenmeler şeklinde şiddetlenip hafiflemesi de cilt bariyerindeki zayıflığın önemli göstergelerindendir. (4)
Kaynakça:
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atopic-dermatitis-eczema/symptoms-causes/syc-20353273
- https://www.nhs.uk/conditions/atopic-eczema/
- https://nationaleczema.org/types-of-eczema/atopic-dermatitis/
- https://www.aad.org/public/diseases/eczema/types/atopic-dermatitis/symptoms
- https://dermnetnz.org/topics/lichen-simplex
- https://www.healthline.com/health/eczema/weeping-eczema
- https://nationaleczema.org/children/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8896504/
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/what-causes-eczema-to-flare-up
- https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/eczema/eczema-weather-tips
- https://nationaleczema.org/treatments/bathing/
- https://nationaleczema.org/treatments/moisturizing/
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/not-just-in-your-head-heres-how-stress-causes-eczema-flare-ups
